ΒΡΕΘΗΚΕ ΤΟ ΠΑΛΑΤΙ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ ΣΤΗΝ ΙΘΑΚΗ...

Το ανάκτορο του μυθικού βασιλιά της Ιθάκης και ενός από τους μεγαλύτερους ήρωες των ομηρικών επών, του Οδυσσέα, πιστεύουν ότι κατάφεραν να ανακαλύψουν στο νησί του Ιονίου δυο Έλληνες αρχαιολόγοι. Πρόκειται για μια ανακάλυψη, που, όπως εκτιμούν ειδικοί, στην περίπτωση που όντως επιβεβαιωθεί, θα αποτελέσει μια από τα πιο σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα των τελευταίων ετών –ίσως και δεκαετιών– και αναμένεται να προκαλέσει τεράστια εντύπωση στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Μέχρι στιγμής έχουν βρεθεί ανάκτορα της μυκηναϊκής εποχής –μεταξύ άλλων– στις Μυκήνες, στη Τίρυνθα, στην Πύλο και σε διάφορες άλλες μεγάλες μυκηναϊκές πόλεις, αλλά ποτέ η σκαπάνη των αρχαιολόγων δεν είχε φέρει στο φως κάποιο σημαντικό εύρημα στην Ιθάκη. Η έλλειψη τέτοιων αρχαιολογικών ευρημάτων στο νησί –άσχετα με τον αν συσχετίζονταν ή όχι με τον Οδυσσέα, που έτσι κι αλλιώς είναι μυθολογικό και όχι τεκμηριωμένο ιστορικό πρόσωπο– είχε οδηγήσει πολλούς επιστήμονες στο να διατυπώσουν την άποψη πως η σημερινή Ιθάκη δεν μπορεί να ταυτίζεται με την Ιθάκη των ομηρικών επών.

Οι ανασκαφές και τα ευρήματα όμως δυο Ελλήνων αρχαιολόγων του Πανεπιστημίου των Ιωαννίνων στην Ιθάκη, δεν αποκλείεται να πιστοποιήσουν πέρα από κάθε αμφιβολία ότι η Ιθάκη είναι όντως... η Ιθάκη του Οδυσσέα, όπως την περιέγραψε στην «Οδύσσεια» ο Όμηρος. Ο καθηγητής αρχαιολογίας Θανάσης Παπαδόπουλος και η σύζυγός του Λίτσα Κοντορλή, αναπληρώτρια καθηγήτρια αρχαιολογίας, ανασκάπτουν τα τελευταία 16 χρόνια την περιοχή Αγιος Αθανάσιος στην Ιθάκη. Η περιοχή στην οποία γίνονται ανασκαφές είναι έκτασης 25 στρεμμάτων και είναι απαλλοτριωμένη με απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. Πρόσφατα το νομαρχιακό συμβούλιο Ιθάκης ενέκρινε για το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων χρηματοδότηση 115.000 ευρώ, προκειμένου να συνεχισθεί η αρχαιολογική έρευνα.

Πριν από λίγες μέρες παρουσίασαν οι δυο αρχαιολόγοι τα τελευταία τους ευρήματα. Πρόκειται για ένα μέγαρο τριών επιπέδων με κλιμακοστάσιο λαξευμένο στον βράχο και μέσα σε αυτό υπολείμματα μυκηναϊκής κεραμικής. Ένα ακόμα σημαντικό εύρημα είναι μια κρήνη, που τοποθετείται στον 13ο αιώνα π.Χ., περίοδο κατά την οποία φέρεται ότι έζησε ο μυθικός ήρωας Οδυσσέας. Να σημειωθεί ότι αντίστοιχες κρήνες ήρθαν στο φως στην ακρόπολη των Μυκηνών και στην Τίρυνθα.

«Σύμφωνα με τα έως σήμερα στοιχεία, κινητά και ακίνητα, που είναι ιδιαίτερα σοβαρά, και με κάθε επιστημονική επιφύλαξη, πιστεύουμε ότι βρισκόμαστε μπροστά στο ανάκτορο του Οδυσσέα και της Πηνελόπης, το μόνο από τα ανάκτορα των ομηρικών επών που δεν έχει ανακαλυφθεί. Πιστεύουμε ότι με τα ευρήματα που έχουμε τεκμηριώνουμε με επιστημονικό τρόπο την παράδοση, που αναφέρεται από τον Όμηρο», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Παπαδόπουλος.

Να σημειωθεί ότι τον Νοέμβριο του 2006 ήρθε στο φως άλλο ένα σημαντικό εύρημα από την Ιθάκη. Πρόκειται για πινακίδα, στην οποία γίνεται αναφορά σε ένα από τα επεισόδια της Οδύσσειας. Το εύρημα παρουσιάστηκε στο γερμανικό αρχαιολογικό έντυπο «Kadmos», που ειδικεύεται σε θέματα που έχουν να κάνουν με πρώιμες αρχαίες ελληνικές επιγραφές, ειδικότερα της μυκηναϊκής περιόδου. Στην πινακίδα απεικονίζεται πλοίο της μυκηναϊκής περιόδου με τον Οδυσσέα δεμένο στο κατάρτι (από το επεισόδιο με τις Σειρήνες, όπως αυτό περιγράφεται στην ραψωδία «μ» της «Οδύσσειας» του Ομήρου), σχέδια με μορφές τεράτων, μια τρίαινα καθώς και σημάδια γραφής Γραμμικής Β (γραφής της μυκηναϊκής περιόδου που κωδικοποιεί πρώιμης μορφής ελληνική γλώσσα). Την επιστημονική δημοσίευση συνυπογράφουν οι δύο Έλληνες ερευνητές από κοινού με τον Βρετανό ειδικό σε θέματα επιγραφικής Τζ. Όουενς.

Ο χαρακτηρισμός «ανάκτορο του Οδυσσέα» δεν μπορεί βέβαια να αποδοθεί μετά βεβαιότητας στο εν λόγω μέγαρο που βρέθηκε στην Ιθάκη. Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συμβεί έως ότου βρεθεί σε κάποιο από αυτά τα ευρήματα μια επιγραφή που να πιστοποιεί ότι ο Οδυσσέας υπήρξε όντως ιστορικό πρόσωπο (και όχι προϊόν της φαντασίας του Ομήρου) και πως όντως ζούσε στο ανάκτορο αυτό και εξουσίαζε από εκεί το βασίλειό του (κάτι που είναι μάλλον εξαιρετικά απίθανο). Μέχρι να γίνει κάτι τέτοιο ο χαρακτηρισμός «ανάκτορο του Οδυσσέα» μπορεί να εκληφθεί –σε καθαρά επιστημονικό επίπεδο– μόνο ως ένα είδος «φόρου τιμής» στον μυθικό ήρωα καθώς και ως μια προσπάθεια να γίνει ευρύτερα αντιληπτό στο ευρύ κοινό η σημασία της ανακάλυψης, όπως συμβαίνει, για παράδειγμα, με το λεγόμενο «ανάκτορο του Νέστορα» στην Πύλο ή τον «τάφο του Ατρέα» και την «μάσκα του Αγαμέμνονα» στις Μυκήνες. Ωστόσο, η ανακάλυψη του ανακτόρου ενός ηγεμόνα –και μάλιστα της εποχής που φέρεται να διεξήχθη ο Τρωικός Πόλεμος και έζησε ο Οδυσσέας– στην Ιθάκη είναι, όπως προαναφέρθηκε, από μόνη της εξαιρετικής σημασίας, άσχετα αν ύφαινε σε αυτό η Πηνελόπη τον περίφημο πέπλο της!

Ο κ. Παπαδόπουλος ζήτησε την φροντίδα της Πολιτείας και του υπουργείου Πολιτισμού προκειμένου να συνεχισθεί η ανασκαφή, αλλά να γίνει και η περίφραξη του χώρου – μέχρι τώρα είναι άφραχτός, με αποτέλεσμα περίεργοι, όπως τονίζει ο ίδιος, να εισβάλλουν σε αυτόν καθημερινά.

Ο επί εικοσαετίας πρώην δήμαρχος Ιθάκης, Σπύρος Αρσένης, δήλωσε στο ΑΠΕ -ΜΠΕ ότι «πρόκειται για μια από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις για την ελληνική, και όχι μόνον, αρχαιολογία, καθώς ο Οδυσσέας αποτελεί εμβληματική μορφή για την παγκόσμια κοινότητα, τα μέλη της οποίας τον γνωρίζουν από τα μαθητικά τους χρόνια».

Μέχρι στιγμής πάντως δεν έχει διατυπωθεί από το υπουργείο Πολιτισμού κανένα σχόλιο για το συγκεκριμένο θέμα.

(agelioforos)